İÇİNDEKİLER

 

BİRİNCİ KISIM

TÜRK SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE PRİMSİZ REJİM

BİRİNCİ BÖLÜM

SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI VE PRİMSİZ SOSYAL GÜVENLİK REJİMİNİN SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ

 

I- SOSYAL GÜVENLİK.......................................................................................................... 27

A- SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI............................................................................... 27

1- Sosyal Güvenliğin Tanımı...................................................................................... 27

2- Sosyal Güvenliğin Temel Amaçları....................................................................... 31

3- Sosyal Güvenliğin Temel İşlevleri......................................................................... 32

a- Önleyici İşlevi...................................................................................................... 32

b- Sosyal Adaleti Sağlama İşlevi.......................................................................... 33

c- Bireye Ekonomik Güvence Sağlama İşlevi...................................................... 33

B- SOSYAL GÜVENLİĞİN KONUSU............................................................................. 33

1- Mesleki Riskler......................................................................................................... 35

2- Fizyolojik Riskler..................................................................................................... 35

3- Sosyo-Ekonomik Riskler........................................................................................ 36

C- SOSYAL GÜVENLİĞİ SAĞLAMA TEKNİKLERİ..................................................... 37

1- Geleneksel Koruma Teknikleri............................................................................... 38

a- Bireysel Teknikler (Tasarruf)............................................................................. 38

b- Kollektif Teknikler.............................................................................................. 39

2- Modern Sosyal Güvenlik Teknikleri...................................................................... 42

a- Sosyal Sigortalar................................................................................................ 43

b- Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmetler................................................................. 45

D- ÇAĞDAŞ SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ........... 46

1- Sosyal Sigorta, Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmete Dayanır.............................. 46

2- Kapsama Alınan Riskler Artmıştır......................................................................... 47

3- Bireyler Açısından Kapsam Genişlemiştir............................................................ 47

4- Yönetimde Birlik Sağlanmasına Çalışılmaktadır................................................. 48

5- Sosyal Güvenlikte Devlet Katkısı Artmıştır.......................................................... 49

II- PRİMSİZ SOSYAL GÜVENLİK REJİMİNİN SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ              49

A- SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ.............................. 51

1- Dünyada Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi................................ 51

a- Sanayi Devrimi Öncesi Dönem......................................................................... 52

b- Sanayi Devriminden II- Dünya Savaşına Kadarki Dönem............................. 53

c- II- Dünya Savaşından Sonraki Dönem............................................................. 54

2- Türk Sosyal Güvenlik Sisteminin Tarihi Gelişimi................................................ 56

a- Osmanlı İmparatorluğu Dönemi........................................................................ 56

b- Türkiye Cumhuriyeti Dönemi............................................................................ 60

B- TÜRK SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNİN YAPISI.................................................. 64

 

İKİNCİ BÖLÜM

TÜRK SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE SOSYAL YARDIMLAR

 

I- SOSYAL YARDIMLAR...................................................................................................... 69

A- GENEL OLARAK........................................................................................................ 69

B- SOSYAL YARDIM KAVRAMI................................................................................... 69

II- TÜRKİYE’DE SOSYAL YARDIMLAR.............................................................................. 72

A- KORUMA KARAKTERİ TAŞIYAN SOSYAL YARDIMLAR................................... 72

1- Muhtaç Vatandaşlara Yapılan Sosyal Yardımla.................................................. 73

a- Yardım İçin Aranan Koşullar............................................................................. 73

b- Sağlanan Yardımlar........................................................................................... 76

c- Yardımların Sağlanması..................................................................................... 77

d- Yardımların Finansmanı.................................................................................... 81

2- Muhtaç Yaşlı, Malul ve Sakatlara Yapılan Sosyal Yardımlar............................. 83

a- Kanun Kapsamında Olanlar.............................................................................. 84

b- Aylık Hakkından Yararlanamayacak Olanlar................................................... 85

c- Aylık Bağlanması İçin Aranan Koşullar........................................................... 86

d- Aylık Bağlanması................................................................................................ 91

e- Aylığın Başlangıcı.............................................................................................. 92

f- Aylığın Hesaplanması......................................................................................... 93

g- Yapılan Sağlık Yardımları.................................................................................. 98

3- Muhtaç Sanatçılara Yapılan Sosyal Yardımlar.................................................. 101

4- Doğal Afetlerden Zarar Görenlere Yapılan Yardımlar....................................... 102

a- Afetzedelere Yönelik Sosyal Yardımlar......................................................... 102

b- Çiftçilere Yönelik Sosyal Yardımlar............................................................... 104

5- Konut Edindirmeye Yönelik Yardımlar............................................................... 106

6- Öğretmenliği Desteklemeye Yönelik Yardımlar................................................. 107

B- TAZMİNAT KARAKTERİ TAŞIYAN SOSYAL YARDIMLAR............................... 108

1- Muhtaç Asker Ailelerine Yapılan Sosyal Yardımlar.......................................... 108

a- Yardım Koşulları ve Yardımlardan Faydalanabilecek Olanlar..................... 109

b- Yardımların Şekli, Sağlanması ve Yardım İçin Aranan Belgeler................. 109

c- Yardımların Finansmanı................................................................................... 110

2- Vatan Hizmetinde Bulunmuş İstiklal Madalyası Sahiplerine Yapılan Sosyal Yardımlar          111

a- 1005 Sayılı Kanuna Göre Yapılan Sosyal Yardımlar.................................... 111

b- 3292 Sayılı Kanuna Göre Yapılan Sosyal Yardımlar.................................... 115

3- Görevleri Nedeniyle Yaralanan veya Ölen Kamu Görevlilerine Yardım.......... 119

a- 2330 Sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun........... 119

b- 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu........................................................... 124

c- 2629 Sayılı Kanun............................................................................................. 128

d- 3160 Sayılı Kanun............................................................................................ 129

4- Yabancı Ülkelerde Türk Kültürüne Hizmet Eden Öğretmenlere Yardım......... 130

5- Üstün Başarı Kazanmış Amatör Sporcuları Desteklemeye Yönelik Yardım.. 131


 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TÜRK SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE SOSYAL HİZMETLER

 

I- SOSYAL HİZMETLER...................................................................................................... 135

A- GENEL OLARAK...................................................................................................... 135

B- SOSYAL HİZMET KAVRAMI.................................................................................. 136

C- TÜRKİYE’DE SOSYAL HİZMETLERİN GELİŞİMİ................................................ 138

II- TÜRKİYE’DE SOSYAL HİZMETLER.............................................................................. 139

A- BAŞBAKANLIKÇA YÜRÜTÜLEN SOSYAL HİZMETLER.................................... 140

B- BAŞBAKANLIĞA BAĞLI KURULUŞLAR TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN SOSYAL HİZMETLER  140

1- Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü.................. 140

a- Kurumun Yapısı................................................................................................ 141

b- Kurumun Görevleri.......................................................................................... 143

c- Kurumun Gelirleri............................................................................................. 144

d- Kurum Tarafından Sunulan Sosyal Hizmetler.............................................. 145

2- Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı............................................................. 165

3- Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü.................................................................... 165

4- Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü.................................................. 167

5- Vakıflar Genel Müdürlüğü.................................................................................... 168

a- Muhtaç Öğrencilere Burs Verilmesi............................................................... 169

b- Aylık Bağlanması.............................................................................................. 170

c- İmarethaneler (Aşevleri)................................................................................... 171

d- Sağlık Hizmeti................................................................................................... 172

e- Geçici Sosyal Yardımlar.................................................................................. 172

6- Özürlüler İdaresi Başkanlığı................................................................................. 172

C- BAKANLIKLAR TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN SOSYAL HİZMETLER................. 173

1- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı............................................................... 173

2- İçişleri Bakanlığı.................................................................................................... 174

3- Milli Eğitim Bakanlığı............................................................................................ 175

4- Adalet Bakanlığı.................................................................................................... 176

5- Sağlık Bakanlığı..................................................................................................... 177

a- 3816 Sayılı Kanun ve Kanun Kapsamında Olanlar....................................... 177

b- Yardımların Sağlanması.................................................................................. 179

c- Sağlık Hizmetlerinin Sunulması..................................................................... 180

D- YEREL YÖNETİMLERCE YÜRÜTÜLEN SOSYAL HİZMETLER........................ 185

1- Belediyelerce Yürütülen Sosyal Hizmetler......................................................... 186

2- İl Özel İdarelerince Yürütülen Sosyal Hizmetler................................................ 187

3- Köy İdarelerince Yürütülen Sosyal Hizmetler.................................................... 188

E- KIZILAY TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN SOSYAL HİZMETLER............................. 188

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

TÜRK PRİMSİZ REJİMİNİN EKSİKLİKLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

I- İLGİLİ KANUN TASLAKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ........................................... 190

A- GENEL OLARAK...................................................................................................... 190

B- 5502 SAYILI KANUNDA PRİMSİZ REJİMLE İLGİLİ DÜZENLEMELER.............. 192

C- 5510 SAYILI KANUNDA PRİMSİZ REJİMLE İLGİLİ DÜZENLEMELER.............. 193

D- SOSYAL YARDIMLAR VE PRİMSİZ ÖDEMELER KANUNU TASARISI TASLAĞI 194

1- Sosyal Yardımlar................................................................................................... 196

a- Yapılacak Sosyal Yardımlar............................................................................ 197

b- Sosyal Yardımlara İlişkin Diğer Hükümler..................................................... 199

2- Primsiz Ödemeler................................................................................................... 200

3- Sosyal Yardım ve Primsiz Ödemelere İlişkin Ortak Hükümler.......................... 201

4- Kanun Tasarısı Taslağının Değerlendirilmesi.................................................... 202

a- Taslağın Olumlu Yönleri.................................................................................. 202

b- Taslağın Eksiklikleri......................................................................................... 204

E- SOSYAL HİZMETLER HAKKINDA KANUN TASARISI........................................ 205

1- Çocuklara Yönelik Sosyal Hizmetler.................................................................. 207

a- Destekleyici Hizmetler...................................................................................... 207

b- Koruyucu Hizmetler......................................................................................... 208

2- Topluma Yönelik Hizmetler.................................................................................. 209

a- Yaşlılara Yönelik Sosyal Hizmetler................................................................ 209

b- Özürlülere Yönelik Sosyal Hizmetler............................................................. 210

c- Kadına Yönelik Sosyal Hizmetler................................................................... 210

d- Aileye Yönelik Sosyal Hizmetler.................................................................... 210

e- Toplum Refahına Yönelik Sosyal Hizmetler................................................. 211

3- Sosyal Hizmetlere İlişkin Diğer Hükümler.......................................................... 211

4- Kanun Tasarısının Değerlendirilmesi.................................................................. 212

II- PRİMSİZ REJİM; MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ   213

A- PRİMSİZ REJİMİN EKSİKLİKLERİ (ZAYIF YÖNLERİ)......................................... 213

B- ÇÖZÜM ÖNERİLERİ................................................................................................ 216

 

İKİNCİ KISIM

SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE EMEKLİLİK

BİRİNCİ BÖLÜM

EMEKLİLİĞE HAZIRLIK VE SİGORTALILARIN BORÇLANABİLECEĞİ SÜRELER

 

I- GENEL OLARAK............................................................................................................... 219

A- BİRDEN ÇOK SOSYAL GÜVENLİK SİCİL NUMARALARININ BİRLEŞTİRİLMESİ (İPTAL-İPKA)              220

B- SOSYAL GÜVENLİK SİCİL NUMARASINA HATALI TANIMLANAN İSİM, SOY İSİM, ANNE-BABA ADI, DOĞUM YERİ-TARİHİ T- C- KİMLİK NUMARASI DÜZELTME TALEBİ........................................................ 221

C- SİGORTALI HİZMET CETVELİNDE GÖRÜNMEYEN GÜN VE KAZANÇLARIN TESPİTİ            221

D- FARKLI SOSYAL GÜVENLİK KURUMLARINDA GEÇEN HİZMETLERİN BİRLEŞTİRİLMESİ   221

E- HİZMET ÇAKIŞMALARINA İLİŞKİN MAHSUPLAŞMA....................................... 221

F- 4/b SİGORTALILIĞININ SONLANDIRILMASI VE VARSA PRİM BORÇLARININ ÖDENMESİ     223

II- SİGORTALILARIN BORÇLANABİLECEĞİ SÜRELER................................................ 224

A- KANUNLARI GEREĞİ VERİLEN ÜCRETSİZ DOĞUM YADA ANALIK İZNİ SÜRELERİ               225

1- 4/a Kapsamındaki Sigortalı Kadınların Analık Borçlanması............................ 225

2- Kimler Doğum Borçlanması Yapabilir?............................................................... 226

B- ER VEYA ERBAŞ OLARAK SİLAH ALTINDA GEÇEN SÜRELERİN BORÇLANILMASI             227

C- 4/c KAPSAMINDA SİGORTALI OLANLARIN, PERSONEL MEVZUATINA GÖRE AYLIKSIZ İZİN SÜRELERİ         228

D- DOKTORA VEYA TIPTA UZMANLIK ÖĞRENİM SÜRELERİ............................. 228

E- AVUKATLIK STAJINI YAPANLARIN STAJ SÜRELERİ....................................... 228

F- TUTUKLULUKTA VEYA GÖZALTINDA GEÇEN SÜRELER................................ 228

G- GREV VE LOKAVTTA GEÇEN SÜRELER............................................................ 228

H- HEKİMLERİN FAHRÎ ASİSTANLIKTA GEÇEN SÜRELERİ................................. 228

I- SEÇİM KANUNLARI GEREĞİNCE GÖREVLERİNDEN İSTİFA EDENLERİN BORÇLANABİLECEĞİ SÜRELER     229

J- KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ İLE ÇALIŞAN SİGORTALILARIN, KISMİ SÜRELİ ÇALIŞTIKLARI AYLARA AİT EKSİK SÜRELERİNİN BORÇLANILMASI........................................................................... 229

K- YURTDIŞINDA GEÇEN HİZMET SÜRELERİNİN BORÇLANILMASI................. 230

L- 5 YILI AŞAN BORÇ NEDENİYLE DURDURULAN 4/b SİGORTALILIK SÜRELERİNİN CANLANDIRILMASI              231

M- UZMAN VE USTA ÖĞRETİCİ OLARAK ÇALIŞANLARIN BORÇLANMASI...... 233


 

İKİNCİ BÖLÜM

UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARI VE BU SİGORTA KOLLARINA BAĞLI EMEKLİLİK

 

I- UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARI............................................................................... 234

A- MALULLÜK SİGORTASI......................................................................................... 234

B- YAŞLILIK SİGORTASI............................................................................................. 235

C- ÖLÜM SİGORTASI.................................................................................................. 236

II- UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARINDAN SAĞLANAN HAKLAR.......................... 237

A- MALULLÜK SİGORTASINDAN SAĞLANAN HAKLAR........................................ 237

1- Malul Sayılma ve Malullük Aylığı........................................................................ 237

2- Malullük Aylığına Başvuru ve İstenecek Belgeler............................................. 238

3- Malullük Aylığından Yararlanmak İçin Aranan Şartlar..................................... 239

4- Malullük Durumunun Tespiti............................................................................... 239

5- Sağlık Kurulu Raporları ve Raporlara İtiraz....................................................... 239

6- Malullük Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması................. 240

B- YAŞLILIK SİGORTASINDAN SAĞLANAN HAKLAR............................................ 241

1- Genel Olarak.......................................................................................................... 241

a- Sigortalılık Süresinin Başlangıcı.................................................................... 242

b- Sigortalılık Süresinin Sonu............................................................................ 247

c- Sigortalılık Süresine Eklenen Süreler........................................................... 247

d- Prim Ödeme Gün Sayısı.................................................................................. 248

e- Emeklilikte Yaşının Tespiti.............................................................................. 249

2- Yaşlılık Aylığı ve Yararlanma Koşulları............................................................... 250

a- 8 Eylül 1976 Tarihinden Önce Sigortalı Olan Erkekler İle 8 Eylül 1981 Tarihinden Önce Sigortalı Olan Kadınların Emekliliği........................................................................................................................... 251

b- 8 Eylül 1999 Tarihinden Önce Sigortalı Olanların Emekliliği..................... 252

c- 8 Eylül 1999 Tarihinden Önce Sigortalı Olanların Yaş Haddinden Emekliliği 256

d- 8 Eylül 1999 İle 30 Nisan 2008 Tarihleri Arasında Sigortalı Olanların Emekliliği  258

e- 30 Nisan 2008 Tarihinden Sonra Sigortalı Olanların Emekliliği................. 259

f- Çalışmaya Başlamadan Önce Özürlü Olanların Yaşlılık Aylığına Hak Kazanmaları İçin Aranan Şartlar           261

g- Vergi İndirim Belgesi Alanların Yaşlılık Aylığına Hak Kazanmaları İçin Aranan Şartlar      263

h- Malul Çocuğu Bulunan Kadın Sigortalılar................................................... 264

3- Yaşlılık Aylığı Başvurusu ve İstenecek Belgeler............................................... 265

4- Yaşlılık Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması................... 266

5- Yaşlılık Aylığının Hesaplanması.......................................................................... 266

6- Yaşlılık Aylığı Bağlananların Yeniden Çalışmaya Başlaması.......................... 268

7- Yaşlılık Toptan Ödemesi ve Hizmetlerin İhyası................................................. 268

8- 4/b Sigortalıların Yaşlılık Aylığına Hak Kazanma Şartları................................ 268

a- 8 Eylül 1999 Tarihinden Önce Sigortalı Olanların Emeklilik Şartları......... 268

b- 8 Eylül 1999 Tarihinden Önce Sigortalı Olan 4/b’lilerin Kısmi Emeklilik Şartları 272

c- 8 Eylül 1999 İle 30 Nisan 2008 Tarihleri Arasında Sigortalı Olanların 4/b Şartlarından Yaşlılık Aylığına Hak Kazanmaları........................................................................................................................... 273

d- 30 Nisan 2008 Tarihinden Sonra Sigortalı Olanların 4/b Şartlarından Yaşlılık Aylığına Hak Kazanmaları      274

9- Tarım Sigortalılarının Emekliliği........................................................................... 275

C- ÖLÜM SİGORTASI VE ÖLÜM SİGORTASINDAN SAĞLANAN HAKLAR......... 277

1- Haksahiplerinin Ölüm Sigortasından Yararlanma Şartları............................... 279

a- Sigortalılara İlişkin Şartlar............................................................................... 279

b- Haksahiplerine İlişkin Şartlar.......................................................................... 282

2- Ölüm Aylığı Başvurusu ve İstenecek Belgeler.................................................. 285

3- Ölüm Aylığının Haksahiplerine Paylaştırılması.................................................. 285

a- Eşe Bağlanacak Aylığın Oranı........................................................................ 285

b- Çocuklara Bağlanacak Aylıkların Oranı......................................................... 285

c- Anne ve Babaya Bağlanan Aylıkların Oranı.................................................. 286

4- Ölüm Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması....................... 286

5- Ölüme Bağlı Toptan Ödeme ve İhya................................................................... 288

6- Ölüm Aylığına Bağlı Evlenme Ödeneği Verilmesi............................................. 288

7- Cenaze Ödeneği Verilmesi................................................................................... 289

D- UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARINDA HİZMETLERİN BİRLEŞTİRİLMESİ.... 289

1- Hizmet Birleştirilmesine Esas Tutulacak Kanunlar........................................... 290

2- Hizmet Birleştirilmesinin Esasları........................................................................ 290

 

SONUÇ.............................................................................................. 293

EKLER............................................................................................... 299

YARARLANILAN KAYNAKLAR......................................................... 312