ŞİRKETLERİN YAPILANDIRILMASI

İÇİNDEKİLER

 

ÖNSÖZ

İÇİNDEKİLER  

 

I. BÖLÜM

BİRLEŞMELERİN AMACI VE SINIFLANDIRILMASI

 

I-    GİRİŞ      

A-  BİÇİMLERİNE GÖRE BİRLEŞMELER         

1- Biçimsel Birleşmeler        

a- Devir Alma (Absorbsiyon)       

b- Yeni Şirket Kurulması (Füzyon)          

c-  Bölünme ve Hisse Devri          

d- Yeniden Yapılandırma 

e- Satın Alma (Acquisition)          

f-  Ayrıştırma        

2- Biçimsel Olmayan Birleşmeler     

B-  EKONOMİK FAALİYET ALANLARINA GÖRE BİRLEŞMELER  

C- SINIR ÖTESİ BİRLEŞMELER       

II-   TİCARİ İŞLETMELERİN SINIFLANDIRILMASI     

A-  BORÇLAR KANUNU       

B-  TİCARET KANUNU         

C- ÖZEL KANUNLAR          

D- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU    

1- Sermaye Şirketleri           

2- Kooperatifler        

3- İktisadi Kamu Müessesleri          

4- Dernek ve Vakıflara Ait İktisadi İşletmeler       

5- İş Ortaklıkları       

II. BÖLÜM

TÜRK TİCARET KANUNU VE BANKALAR KANUNUNA GÖRE

BİRLEŞME VE DEVİRLER

 

I-    TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE ŞİRKETLERİN DEVİR VE BİRLEŞMESİ           

A-  BİRLEŞMENİN TANIMI   

B-  BİRLEŞMENİN GENEL ŞARTLARI 

1- Birleşen Şirketlerin Aynı Neviden Olma Zorunluluğu     

2- Birleşme Kararının Tescil ve İlanı           

3- Öz Varlık Tespitinin Yaptırılması ve Bilirkişi Raporu      

4- Bilançonun ve Beyannamenin İlanı         

a- Bilanço Düzeni 

b- Bilançoda Hesap Dönemi         

c-  Beyanname      

d- Sözleşme         

5- Birleşme Kararının Kesinleşmesi 

C- BİRLEŞMENİN DİĞER ŞARTLARI

1- Kollektif, Komandit ve Limited Şirketler 

a- Uygulanacak Genel Hükümler 

b- Kıyas Yoluyla Uygulanabilecek Hükümler      

2- Anonim ve Hisseli Komandit Şirketler    

a- Devralma         

b- Yeni Şirket Kurulması  

c-  Sermayesi Paylara Bölünmüş Bir Komandit Şirket Tarafından Devralınma 

d- Bir Amme Hükmü Şahsiyeti Tarafından Devralınma  

D- SERMAYE ARTIŞININ TESCİLİ VE BİRLEŞMENİN KESİNLEŞMESİ  

E-  BİRLEŞME VE DEVİR İŞLEMLERİNDE BAKANLIKTAN İSTENEN BELGELER   

1- Anonim ve Limited Şirketler        

a- Devreden Şirketle İlgili Belgeler        

b- Devralan Şirketle İlgili Belgeler         

2- Diğer Şirketler      

F-  HALKA AÇIK ŞİRKETLERDEN SERMAYE PİYASASI KURULUNCA İSTENEN BELGELER          

1- Birleşme Öncesi İstenen Belgeler           

2- Birleşme veya Devralma Sonrası Kurul Kaydı İçin İstenen Belgeler    

G- FERDİ İŞLETMELERİN TİCARET ŞİRKETLERİNE DEVREDİLMESİ    

H-  DEVROLAN ŞİRKETİN İNFİSAHININ TİCARET SİCİLİNE TESCİLİ VE İLANI

II-   BANKALAR KANUNU’NA GÖRE DEVİR VE BİRLEŞME        

A-  NORMAL DEVİR VE BİRLEŞMELER          

B-  FONA TABİ BANKALARIN DEVİR VE BİRLEŞMELERİ         

III- DEĞİŞTİRME BİRİMİ (PARİTE) VE BİRLEŞME PRİMİ      

A-  DEĞİŞTİRME BİRİMİ     

1- Pay Senetlerinin Bilanço (Defter) Değeri           

2- Firmanın Tasfiye Değeri  

3- Firmanın Teşebbüs Değeri          

4- Firmanın Likidite Durumu ve Net İşletme Sermayesi    

5- Hisse Senetlerinin Pazar Fiyatı   

B-  BİRLEŞME PRİMİ          

C- BİRLEŞME PRİMİNİN VERGİLENDİRİLMESİ         

D- TEK DÜZEN HESAP PLANINA GÖRE BİRLEŞME PRİMİ       

E-  DEĞİŞTİRME BİRİMİ VE BİRLEŞME PRİMİNİN HESABI     

IV-  TÜR DEĞİŞİKLİĞİ (DÖNÜŞÜM)   

A-  TİCARET ŞİRKETLERİNİN KENDİ ARALARINDAKİ TÜR DEĞİŞİKLİĞİ        

1- Kolektif Şirketlerin Komandit Şirkete Dönüşmesi          

2- Komandit Şirketleri Kollektif Şirkete Dönüşmesi           

3- Anonim Şirketlerin Limited Şirkete Dönüşmesi  

4- Limited Şirketlerin Anonim Şirkete Dönüşmesi  

5- Kollektif veya Komandit Şirketlerin Anonim veya Limited Şirkete Dönüşmesi

B-  TİCARET ŞİRKETİ DIŞINDAKİ İŞLETMELERİN TİCARET ŞİRKETİNE DÖNÜŞMESİ   

V-    KISMİ BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN TİCARET KANUNU’NU İLGİLENDİREN HÜKÜMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR        

A-  SERMAYENİN AZALTILMASI VE ARTIRILMASI     

B-  ALACAKLARIN KORUNMASI       

C- DENETİM          

D- BÖLÜNME SÖZLEŞMESİ VE SÖZLEŞMENİN İÇERİĞİ        

E-  BÖLÜNME KARARI VE BÖLÜNMENİN TESCİLİ      

III. BÖLÜM

VERGİ KANUNLARINA GÖRE BİRLEŞME,

DEVİR, TÜR DEĞİŞİKLİĞİ, BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİ

 

I-    TANIMLAR VE GEREKLİ ŞARTLAR

A-  BİRLEŞME        

B-  BİRLEŞİLEN KURUMUN SORUMLULUĞU   

C- DEVİR VE TÜR DEĞİŞİKLİĞİ     

D- BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİ  

E-  BÖLÜNME HALİNDE VERGİ SORUMLULUĞU         

F-  BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER  

1- Tam Bölünme        

2- Kısmi Bölünme      

3- Hisse Değişimi      

II-   BİRLEŞMEYE İLİŞKİN DÖNEMLER

A-  ARA DÖNEM (KIST DÖNEM)       

B-  BİRLEŞME DÖNEMİ       

III- BİRLEŞME KÂRI   

IV-  BİRLEŞME HALİNDE DEĞERLEME

A-  BİRLEŞME ÖNCESİ DEĞERLEME 

B-  BİRLEŞME SONRASI DEĞERLEME           

C- İŞTİRAK HİSSELERİNİN DEĞERLEMESİ  

V-    BİRLEŞME VE DEVİR HALİNDE AMORTİSMAN     

A-  NORMAL AMORTİSMAN  

B-  ALACAKLARDA AMORTİSMAN    

VI-  BİRLEŞME, DEVİR VE BÖLÜNME HALİNDE VERİLECEK BEYANNAMELER VE ÖDENECEK VERGİLER         

A-  KURUMLAR VERGİSİ KANUNU    

1- Birleşme Beyannamesi    

2- Devir ve Bölünmelerde Verilecek Beyannameler ve Taahhütname      

a- Devir ve Bölünme Beyannamesi         

b- Kurumlar Vergisi Beyannamesi          

c-  Beyannamelerin Zamanında Verilmemesi Halinde Yapılacak İşlemler        

d- Devir ve Bölünmelerde Verilecek Taahhütname       

e- Devir ve Bölünmelerde Verginin Ödenmesi   

f-  Kurumlar Vergisi ile Devir Nedeniyle Hesaplanan Verginin Ödeme Süreleri Bakımından Mukayesesi      

B-  GELİR VERGİSİ KANUNU           

VII- DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNDE VERGİ İSTİSNASI  

A-  DEVİR HALİNDE GELİR VERGİSİ İSTİSNASI       

B-  KURUMLAR VERGİSİ KANUNU    

1- Devir Halinde Kurumlar Vergisi İstisnası

2- Bölünme ve Hisse Değişimi Halinde Kurumlar Vergisi İstisnası

C- BANKALARIN DEVİR VE BİRLEŞMELERİNDE KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI        

VIII-    BİRLEŞME, DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN DİĞER VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMU           

A-  GEÇİCİ VERGİ 

B-  KATMA DEĞER VERGİSİ

1- Katma Değer Vergisi Kanunu’ndaki İstisna        

2- Birleşme İşlemlerinde KDV Matrahı        

3- Devreden KDV’nin Devralan Şirket Tarafından İndirilmesi       

4- İndirim Uygulamasının Zamanı   

5- Devir Bedeli Üzerinden Ödenen KDV’nin İndirilmesi      

6- Kurumlar Vergisi Kanunu’nun Geçici 28. Maddesine Göre Yapılan Teslimlere KDV İstisnası Uygulanması         

7- İade Uygulaması  

C- DAMGA VERGİSİ          

D- HARÇ   

E-  TAŞIT ALIM VERGİSİ - ÖTV       

IX-  BİRLEŞME VE DEVİR İŞLEMLERİNDE SÜRE VE TARİHLER           

A-  DEVİR TARİHİ VE DEVİR BEYANNAMESİ SÜRESİ

B-  TASFİYE - İNFİSAH TARİHİ, VERGİ MÜKELLEFİYETLERİNİN SONA ERDİĞİ TARİH  

1- İnfisah Tarihi        

2- Vergi Mükellefiyetinin Sona Erdiği Tarih

X-    DEVRALAN ŞİRKETİN YAPACAĞI DÜZELTME KAYITLARI

XI-  BİRLEŞME VE DEVİR GİDERLERİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER  

XII- DEVROLAN KURUMUN YASAL DEFTER VE BELGELERİN DURUMU

IV. BÖLÜM

BİRLEŞME, DEVİR VE BÖLÜNMELERDE

TEŞVİKLER VE SORUMLULUKLAR

 

I-    VERGİ VE TEŞVİK AVANTAJLARININ YENİ ŞİRKETTE KULLANILMASI   

A-  YATIRIM TEŞVİKLERİ    

1- 4842 Sayılı Kanundan Önceki Yatırım İndirimi Uygulaması      

a- Yatırım İndiriminden Yararlanma      

b- Yatırım İndiriminde Endeksleme        

2- 4842 Sayılı Kanun’dan Sonraki Yatırım İndirimi Uygulaması    

3- Teşvikli Yatırımların Devri          

a- Yatırımın Devri

b- Makine ve Teçhizatın Devri     

4- Teşvikli Yatırımlara İlişkin KDV İstisnası           

5- Harç ve Damga Vergisi İstisnasının Devri          

B-  GAYRİMENKULLERİN VE İŞTİRAK HİSSELERİNİN SERMAYEYE EKLENMESİ NEDENİYLE HAK KAZANILAN İSTİSNANIN DEVRALAN ŞİRKETÇE KULLANILMASI    

C- ENFLASYONA KARŞI ALINAN ÖNLEMLER VE DEVRALAN ŞİRKETTEKİ UYGULAMASI

1- Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerde Maliyet Bedeli Artırımı           

2- Devir ve Birleşme Halinde Elden Çıkarma          

3- Devir, Birleşme ve Bölünme Halinde İki Yıllık Süre       

4- Devir, Birleşme ve Bölünme Halinde İktisap Değeri ve İktisap Tarihi 

5- Yeniden Değerleme          

a- Devir Halinde Yeniden Değerleme      

b- Birleşme Halinde Yeniden Değerleme

6- Enflasyon Düzeltmesi      

a- Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasına Başlama          

b- Enflasyon Düzeltmesi ve Toplulaştırılmış Yöntemler

c-  Birikmiş Amortismanların Düzeltilmesi          

d- Enflasyon Düzeltmesine Esas Alınacak Tarihler        

e- Enflasyon Düzeltmesi Yapmak Zorunda Olanlar ve Düzeltmeden Yararlanamayacaklar    

f-  Öz Sermaye Kalemlerinin Düzeltilmesi          

fa- Sermaye ve Kâr Yedekleri      

fb- Düzeltilmiş Cari Dönem Kâr - Zararı    

g- Enflasyon Fark Hesabının Vergilendirilmesi  

h- Birleşme, Devir ve Bölünme Halinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması     

ha-         Birleşme, Devir ve Bölünmede Düzeltmeye Esas Alınacak Tarihler           

hb-         Düzeltme Katsayısı ve Enflasyon Düzeltme Farklarının Hesabı      

hc-          Bilançolarda Kayıtlı Yeniden Değerleme Değer Artış Fonu ile Daha Önceden Sermayeye İlave Edilmiş Değer Artış Fonlarına İlişkin İşlemler    

hd- Reel Olmayan Finansman Maliyetinin, Maliyet veya Satın Alma Bedelinden Düşülmesi    

he- Birleşme, Devir ve Bölünme Halinde Fark Hesaplarının Vergilendirilmesi           

i-   Enflasyon Düzeltmesiyle İlgili Diğer Konular         

- Geçmiş Yıllar Mali Zararları, İstisnalar ve Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler    

- Düzeltme Hesapları ve Kayıt Zorunluluğu   

- Enflasyon Düzeltme İşleminin Yapılmasının Sonucu          

- Düzeltmeyle İlgili Diğer Konular ve Alınması Gereken Önlemler  

D- ZARAR MAHSUBU         

1- Genel Olarak         

a- Devralınan Zararların İlgili Olduğu Yıl           

b- Devreden veya Birleşen Bankaların Zararlarının Mahsubu  

II-   VERGİ İSTİSNALARINA GELİR VERGİSİ STOPAJI UYGULANMASI          

A-  KURUMLAR VERGİSİNDEN İSTİSNA KAZANÇLAR

B-  YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI   

C- GAYRİMENKUL VE İŞTİRAK HİSSELERİNİN SATIŞINDAN DOĞAN KAZANCIN SERMAYEYE EKLENMESİNE İLİŞKİN İSTİSNA          

1- Üretim ve Turizm Tesislerinin ve Bu Tesislere Ait Gayrimenkullerin Tamamı veya Bir Kısmının Yeni Kurulacak Sermaye Şirketlerine Ayni Sermaye Olarak Konulması       

2- Tam Mükellefiyete Tabi Kurumların İki Tam Yıl Süreyle Aktifinde Bulunan Gayrimenkul ve İştirak Hisselerinin Satışından Doğan Kazancın Satışın Yapıldığı Yılda Kurum Sermayesine İlave Edilmesi 

D- İSTİSNA UYGULAMASINDAN ZARAR DOĞMASI HALİNDE STOPAJ UYGULAMASI    

E-  09.04.2003 TARİHİNDEN SONRAKİ UYGULAMA   

F-  EMİSYON PRİMİ

G- STOPAJ BEYANNAMESİNİN VERİLME ZAMANI VE VERGİNİN ÖDENME SÜRESİ       

III- BİRLEŞME, DEVİR, TÜR DEĞİŞİKLİĞİ VE BÖLÜNMEDE DEVREDEN ŞİRKETE AİT BORÇLARIN DURUMU  

A-  TİCARİ BORÇLAR         

B-  VERGİ BORÇLARI         

1- Tüzel Kişi İşletmelerin Sorumluluğu       

2- Tüzel Kişi Olmayan İşletmelerin Sorumluluğu   

C- SİGORTA BORÇLARI     

D- KANUNİ TEMSİLCİLERİN SORUMLULUĞU

1- Kollektif Şirketler 

2- Komandit Şirketler           

3- Anonim Şirketler  

4- Limited Şirketler  

IV-  BİRLEŞME VE DEVİR ANLAŞMALARINI YASAKLAYAN VE SINIRLANDIRAN DURUMLAR  

A-  REKABETİ SINIRLAYICI ANLAŞMA, UYUMLU EYLEM VE KARARLAR

1- Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşmalar  

2- Uyumlu Eylemler  

B-  HUKUKA AYKIRI BİRLEŞME VE DEVİRLER           

C- KURULA BİLDİRİLMESİ GEREKEN ANLAŞMA, BİRLEŞME VE DEVİRLER      

D- KURULA BİLDİRİLMEYEN ANLAŞMA, BİRLEŞME VE DEVİRLER HAKKINDA KURULCA YAPILACAK İŞLEMLER  

V-    BİRLEŞME VE DEVİRLE İLGİLİ DİĞER İŞLEMLER

A-  TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN DEVRİ           

B-  KİRALIK BİNA VE TESİSLERİN DEVRİ    

C- FİNANSAL KİRALAMA YOLU İLE KİRALANAN TAŞINIR VE TAŞINMAZ-LARIN DEVRİ

D- ÖZEL HAKLARIN YENİ ŞİRKETE DEVRİ   

1- Patent Hakkı         

2- Endüstriyel Tasarım Hakkı          

3- Marka Hakkı         

E-  DİĞER HAK VE MENFAATLER     

 

V. BÖLÜM

BİRLEŞME VE DEVİRLE İLGİLİ GÖRÜŞ VE ÖNERİLER

 

I-    BİRLEŞME VE DEVİRLE İLGİLİ GÖRÜŞLER          

A-  GENEL DEĞERLENDİRME           

B-  BİRLEŞME VE SATIN ALMA TEKNİKLERİ  

C- BİRLEŞMELERDE BAŞARILI OLMAK İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER  

1- Firmaların Birbirleri İle Uyumu   

2- Birleşilecek Firmanın Yönetiminin Değerlendirilmesi    

3- Performans İncelenmesi 

4- Varlık İncelenmesi           

II-   FİRMA BİRLEŞMELERİNİN AMAÇ DIŞI KULLANILMASI   

A-  BİRLEŞMELERDE SPEKÜLATİF KAZANÇ SAĞLANMASI      

1   İçerden Öğrenenlerin Ticareti    

a- Chiarella Davası          

b- Newman Davası           

2- Manipülasyon       

B-  BİRLEŞMELERDE VERGİDEN KAÇINMAK 

III- VERGİ VE TİCARET KANUNLARINDA YAPILMASI GEREKEN DEĞİŞİKLİKLER      

A-  VERGİ KANUNLARINDA YAPILMASI GEREKEN DEĞİŞİKLİKLER     

B-  TÜRK TİCARET KANUNU’NDA YAPILMASI GEREKEN DEĞİŞİKLİKLER        

 

 

VI. BÖLÜM

İŞTİRAKLER

 

I-    KURUMLAR ARASI İŞTİRAKLER   

A-  TANIMLAR VE AMAÇ     

B-  İŞTİRAK İLİŞKİSİNİN KURULMASI         

1- Başka Şirketlerin Hisse Senetlerinin Tek Taraflı Olarak Satın Alınması          

2- Karşılıklı Olarak Şirketlerin Birbirlerinin Hisse Senetlerini Satın Almaları      

3- Hisse Senedi İle Değiştirilebilir Tahvil Çıkarılması        

C- HOLDİNG KURULUŞLARININ FAYDA VE MAHSURLARI      

D- İŞTİRAKLERİN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMU        

1- İştirak Kazançları İstisnası         

2- İstisna Kapsamında Olmayan İştirak Kazançları           

3- Yurt Dışı İştirak Kazançları İstisnası      

a- Yurtdışı Şirketlere İştirak Eden Anonim ve Limited Şirketlerin Bu Şirketlerden Elde Ettiği İştirak Kazançlarına İlişkin İstisna    

aa- İştirak Edilen Yabancı Şirketle İlgili Şartlar      

ab- İştirakçi Şirket ve İştirak Kazancı İle İlgili Şartlar        

b- Aktif Toplamının En Az % 75’i Yurt Dışında Bulunan Şirketlere İştirak Eden ve Kurum Kazancının En Az % 75’ini Bu Şirketlerden Sağlayan Anonim Şirketlere İlişkin İstisna 

ba- İştirak Edilen Yabancı Şirketle İlgili Şartlar      

bb- İştirakçi Şirket ve İştirak Kazancında Bulunması Gereken Şartlar         

E-  YABANCI SERMAYE İŞTİRAKLERİ          

1- Doğrudan İştirak  

2- Dolaylı İştirakler  

3- Yabancı Ortak Sermaye Payının Ödenmesi ve Sermayenin Tescili       

a- Ayni Sermaye  

b- Nakdi Sermaye 

c- Diğer sermaye  

F-  BANKA İŞTİRAKLERİ     

1- İştirak Oranları    

2- İştirak Edilemeyecek Ortaklıklar ile İştirakleri İzne Bağlı Olan Ortaklıklar    

 

VII. BÖLÜM

UYGULAMAYA YÖNELİK KAYIT VE İŞLEMLER

 

I-    BİRLEŞME, DEVİR VE BÖLÜNME İŞLEMLERİNİN MUHASEBE KAYDI        

A-  MUHASEBE KAYITLARINDA DİKKATE ALINMASI GEREKEN PRENSİPLER    

B-  ÖRNEK KAYITLAR         

1- Birleşme    

2- Devir Alma

3- Devir Alma - Birleşme Primli       

4- Devir Alma - Yeniden Değerleme ve Kıst Amortisman Uygulaması      

5- Bölünme    

6- Hisse Değişimi      

 

VIII. BÖLÜM

 

EKLER 

A-  DEVİR VE BİRLEŞME İŞLEMLERİNE İLİŞKİN KARAR, SÖZLEŞME VE YAZIŞMA ÖRNEKLERİ  

B-  SERMAYE ARTIŞI TADİL TASARISI ÖRNEKLERİ  

C- TEBLİĞ VE YÖNETMELİKLER      

YARARLANILAN KAYNAKLAR