İÇİNDEKİLER

 

BİRİNCİ BÖLÜM

İKMALEN VE RE’SEN TARHİYAT

 

I- İKMALEN TARHİYAT (V.U.K. Mad- 29) ............................................................................ 31

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 31

B- GENEL AÇIKLAMALAR ............................................................................................. 31

1- Defter Kayıt ve Belgelere Göre Bulunan Matrah Farkları............................... 31

2- Kanuni Ölçülere Göre Bulunan Matrah Farkları.............................................. 32

3- Örnek Olaylar......................................................................................................... 33

Örnek Olay-1 (Yasal defterlerden ve belgelerden bulunan fark)................... 33

Örnek Olay-2 (Kaydi Envanter Farkı)............................................................. 34

a) Envanter Noksanlığı....................................................................................... 34

b) Envanter Fazlalığı........................................................................................... 36

aa) 1. Hal; Yıl İçi Faturalı Emtia Alışı Kayıtlara İntikal Ettirilmemiştir.... 36

Örnek Olay-1.................................................................................................... 36

bb) 2. Hal; Envanter Fazlalığının, Kayıt Dışı Alıştan Kaynaklandığının Kabul Edilmesi veya Tespitinin Yapılamaması Durumunda.............................................................................................. 37

Örnek Olay-2.................................................................................................... 37

cc) 3. Hal; Dönem Başı Stoku Eksik Tespit Edilmiştir.............................. 39

Örnek Olay-3.................................................................................................... 40

II- RE’SEN TARHİYAT (V.U.K. Madde- 30).......................................................................... 41

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 41

B- GENEL AÇIKLAMALAR.............................................................................................. 43

C- ÖRNEK OLAY.............................................................................................................. 44

 

İKİNCİ BÖLÜM

MÜKELLEFE İADE VE TECİL FAİZİ

 

I- ÖZEL ÖDEME ZAMANLARI (Özellik Arz eden Durumlar V.U.K. 112/4, 5, 6. Fıkraları) 47

A- FAZLA VE YERSİZ OLARAK TAHSİL EDİLEN VEYA İADESİ GEREKEN VERGİLERİN ÖDENMESİ VE MÜKELLEFE YAPILACAK TECİL FAİZ ÖDEMESİ; (V.U.K. MADDE 112/4)............................... 47

1- Yasal Düzenleme; (Anayasa Mahkemesi Kararı İptalinden Sonra, 6322 Sayılı Kanunun 14. Maddesiyle Yapılan Düzenleme)............................................................................................................................... 47

2- Genel Açıklamalar................................................................................................. 48

3- Örnek Olay............................................................................................................. 49

B- İHTİRAZİ KAYITLA VERİLEN BEYANNAMELERLE İLGİLİ AÇILAN DAVALARIN, MÜKELLEFLER TARAFINDAN VERGİ MAHKEMELERİNDE KAZANILIP, VERGİNİN GERİ ALINMASI, İDARENİN DE DAVAYI DANIŞTAY’DA KAZANMASI DURUMUNDA, İADE EDİLECEK VERGİYE UYGULANACAK TECİL FAİZİ ORANINDA GECİKME FAİZİ               51

1- Yasal Düzenleme (V.U.K. Madde- 112/6) ........................................................... 51

2- Genel Açıklamalar................................................................................................. 52

3- Örnek Olay............................................................................................................. 52

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TİCARİ VE ZİRAİ KAZANÇLARDA TERKİN, TAHAKKUKTAN VAZGEÇME

 

I- TERKİN  (V.U.K. Madde- 115) ........................................................................................... 55

A- YASAL DÜZENLEME ................................................................................................. 55

B- GENEL AÇIKLAMALAR ............................................................................................. 55

C- VARLIKLARDA MEYDANA GELEN KAYIPLARA İLİŞKİN TERKİN ESASLARI .. 56

ÖRNEK OLAYLAR VE MUHASEBE KAYITLARI ...................................... 58

Örnek Olay-1.................................................................................................... 58

Örnek Olay-2.................................................................................................... 59

D- ZİRAİ KAZANÇTA TERKİN ........................................................................................ 63

1- Genel Açıklamalar ................................................................................................ 63

2- Mahsul Değerlerinin Hesaplanması ................................................................... 63

Örnek Olay....................................................................................................... 63

II- TAHAKKUKTAN VAZGEÇME (V.U.K Mükerrer Madde 115, 3239 Sayılı Kanunun 10. Maddesiyle Eklenen Madde)   64

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 64

B- GENEL AÇIKLAMA..................................................................................................... 64

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

VERGİ HATALARINI DÜZELTME VE REDDİYAT

 

I- VERGİ HATASI (V.U.K. Madde- 116)................................................................................ 65

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 65

B- GENEL AÇIKLAMALAR.............................................................................................. 65

II- HESAP HATALARI (V.U.K. Madde-117) ......................................................................... 66

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 66

1- Matrah Hataları (V.U.K. Madde- 117/1) .............................................................. 66

Örnek Olay-1.................................................................................................... 66

2- Vergi Miktarında Hatalar (V.U.K Madde- 117/2)................................................ 67

Örnek Olay-2.................................................................................................... 68

3- Verginin Mükerrer Olması (V.U.K. Madde-117/3)............................................. 69

III- VERGİLENDİRME HATALARI (V.U.K. Madde-118) ..................................................... 70

A-YASAL DÜZENLEME................................................................................................... 70

B- GENEL AÇIKLAMALAR.............................................................................................. 70

1- Mükellefin Şahsında Hata.................................................................................... 70

2- Mükellefiyette Hata................................................................................................ 70

3- Mevzuuda Hata...................................................................................................... 71

4- Vergilendirme veya Muafiyet Döneminde Hata................................................ 71

Örnek Olay-1 ................................................................................................... 71

Örnek Olay-2.................................................................................................... 71

IV- VERGİ HATALARININ DÜZELTİLMESİ (V.U.K. Madde 119, 120, 121, 122, 123, 124) 72

A- HATALARIN MEYDANA ÇIKARILMASI; (V.U.K. MADDE-119) ............................. 72

B- DÜZELTME YETKİSİ, REDDİYAT VE DÜZELTMEDE ZAMANAŞIMI; (V.U.K. MADDE- 120-126)              72

C- DÜZELTME TALEBİ ÜZERİNE YAPILACAK İŞLEM............................................... 74

1- Düzeltme Talebinin Dava Açma Süresi İçinde Yapılması................................ 74

2- Düzeltme Talebinin, Dava Açma Süresi Geçtikten Sonra Yapılması ............ 75

3- İ.Y.U.K’nun 10 ve 11. Maddelerinin Ayırıcı Özelliği.......................................... 75

D-  ÖRNEK OLAY ............................................................................................................ 76

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

HESAP DÖNEMİ

 

I- HESAP DÖNEMİ (V.U.K. Madde-174).............................................................................. 79

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 79

B- GENEL AÇIKLAMALAR.............................................................................................. 79

C- TİCARİ KAZANÇTA DÖNEMSELLİK İLKESİ VE TAHAKKUK ESASI İLİŞKİSİ.... 81

D- ÖZEL HESAP DÖNEMİ.............................................................................................. 82

E- DÖNEMSELLİK İLKESİ VE TAHAKKUK ESASINA İLİŞKİN ÖRNEK OLAYLAR. 82

Örnek Olay- 1................................................................................................... 82

Örnek Olay- 2................................................................................................... 84

F- HESAP DÖNEMİ KAPANDIKTAN SONRA GELEN FATURALARIN DURUMU.... 85

Örnek Olay-3.................................................................................................... 87

 

ALTINCI BÖLÜM

TAŞINMAZLARIN ENVANTERE ALINMASI

 

I- BİNA VE ARAZİLERİN ENVANTERE ALINMASI (V.U.K. Madde-187) ........................ 92

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 92

B- GENEL AÇIKLAMA..................................................................................................... 92

C- ENVANTERE ALINAN BİNA VE ARAZİNİN DEĞERLEMESİ................................. 93

1- Öteden Beri Gerçek Usulde Mükellef Olanlar................................................... 94

2- İlk Defa Gerçek Usulde Gelir Vergisi Mükellefi Olanlar................................... 94

Örnek Olay-1 ................................................................................................... 95

Örnek Olay-2 ................................................................................................... 96

 

YEDİNCİ BÖLÜM

BİLANÇO VE ÖZSERMAYE

 

I- BİLANÇO VE ÖZ SERMAYE (V.U.K. Madde- 192) ........................................................ 97

A- YASAL DÜZENLEME.................................................................................................. 97

B- GENEL AÇIKLAMALAR.............................................................................................. 97

1- Bilanço.................................................................................................................... 97

2- Öz Sermaye............................................................................................................ 98

3- Tek Düzen Muhasebe Hesap Planına Göre Bilanço Örneği........................... 99

4- İngilizce Olarak Bilanço Örneği........................................................................ 100

 

SEKİZİNCİ BÖLÜM

İKTİSADİ İŞLETMELERE DAHİL KIYMETLERİ DEĞERLEME

 

I- GAYRİMENKULLER......................................................................................................... 101

A- YASAL DÜZENLEME (V.U.K. MADDE- 269) ......................................................... 101

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 101

*Madenlerin Durumu...................................................................................... 101

1- Gayrimenkul Gibi Değerlenecek İktisadi Kıymetler........................................ 102

a) Gayrimenkullerin Mütemmim Cüzüleri ve Teferruatı ............................. 102

b) Tesisat ve Makineler..................................................................................... 102

c) Gemiler ve Diğer Taşıtlar............................................................................. 103

d) Gayrimaddi Haklar........................................................................................ 103

II- GAYRİMENKULLERDE MALİYET BEDELİNE GİREN GİDERLER........................... 105

A- YASAL DÜZENLEMELER (V.U.K. MADDE- 270, 271).......................................... 105

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 105

1- Maliyet Bedeline Eklenmesi veya Doğrudan Gider Yazılması İhtiyari Giderler (Tapu Harçları)         105

2- İndirilemeyen Katma Değer Vergisi.................................................................. 106

3- Kredi Faizleri ve Kur Farkları............................................................................ 107

4- İnşa ve İmal Edilen Gayrimenkuller.................................................................. 107

C- ÖRNEK OLAYLAR..................................................................................................... 108

Örnek Olay-1.................................................................................................. 108

Örnek Olay-2.................................................................................................. 110

D- TMS/TFRS’YE GÖRE MADDİ DURAN VARLIKLARI DEĞERLEMESİ (TMS-16) 116

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 116

2- Maddi Duran Varlıkların Maliyetine Giren Unsurlar...................................... 116

Örnek Olay..................................................................................................... 117

3- Maddi Duran Varlıkların Maliyetine Girmeyen Unsurlar............................... 118

4- V.U.K. İle TMS- 16 Arasındaki Farklar.............................................................. 118

5- Örnek Olaylar (TMS/TFRS-16 Standardına Göre)......................................... 120

Örnek Olay-1.................................................................................................. 120

Örnek Olay-2.................................................................................................. 121

III- GAYRİMENKULLERDE VEYA ELEKTRİK ÜRETİM VE DAĞITIM VARLIKLARINDA MALİYET BEDELİNİN ARTMASI             124

A- YASAL DÜZENLEME (V.U.K. MADDE- 272).......................................................... 124

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 125

1- Özel Maliyet Bedelinin Mahiyeti........................................................................ 126

2- Özel Maliyet Bedelinin İtfası (V.U.K. Madde- 327).......................................... 127

a) Yasal Düzenleme........................................................................................... 127

b) Genel Açıklamalar......................................................................................... 127

c) Özellik Arz Eden Durumlar......................................................................... 127

Örnek Olay-1.................................................................................................. 131

Örnek Olay-2.................................................................................................. 132

3- Özel Maliyet.......................................................................................................... 133

4- 2. Geçici Vergi...................................................................................................... 134

­­­­­­C- ÖZEL MALİYET BEDELİNİN TMS STANDARDINDA YERİ (TMS- 16)................ 135

D- ÖRNEK OLAYLAR..................................................................................................... 136

Örnek Olay-1.................................................................................................. 136

Örnek Olay-2.................................................................................................. 136

Örnek Olay-3.................................................................................................. 137

Örnek Olay-4.................................................................................................. 138

Örnek Olay-5  (TMS/TFRS’ye İlişkin Örnek)............................................... 139

IV- DEMİRBAŞ EŞYANIN DEĞERLEMESİ....................................................................... 141

A- YASAL DÜZENLEME (V.U.K. MADDE- 273).......................................................... 141

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 141

Örnek Olay..................................................................................................... 142

C- DEMİRBAŞLARIN TMS/TFRS STANDARDINDA DEĞERLEMESİ (TMS- 16)... 143

Örnek Olay..................................................................................................... 143

V- EMTİA DEĞERLEMESİ.................................................................................................. 146

A- YASAL DÜZENLEME (V.U.K. MADDE- 274).......................................................... 146

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 146

C- MALİYET HESAPLAMA YÖNTEMLERİ ................................................................ 147

1- Fiili Maliyet Yöntemi........................................................................................... 147

2- Ortalama Maliyet Yöntemi................................................................................. 148

a) Basit Ortalama Maliyet Yöntemi................................................................. 148

b) Basit Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi ................................................. 148

c) Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi ........................................... 149

3- İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FİFO)  ................................................................... 150

4- Son Giren İlk Çıkar Yöntemi (LİFO) ................................................................ 150

5- Standart Maliyet Yöntemi.................................................................................. 153

D- MALİYET BEDELİNİ OLUŞTURAN UNSURLAR.................................................... 154

1- Ciro Primleri ve Alış İskontoları........................................................................ 154

2- Kredi Faizleri ve Kur Farkı Giderleri................................................................ 157

3- Vade Farkları........................................................................................................ 157

E- EMTİANIN DÜŞÜK BEDELLE DEĞERLEMESİ..................................................... 158

F- STOKLARIN TMS/TFRS DEĞERLEMESİ (TMS-2)............................................... 159

*Ticari Malların TMS Değerlemesi............................................................... 160

*TMS/TFRS’de Stoklarda Değer Düşüklüğü (TMS-2 Uygulaması)............ 161

G- STOKLARIN DEĞERLEMESİNDE V.U.K İLE TMS ARASINDAKİ FARKLAR.... 163

1- Örnek Olaylar ve Muhasebeleştirme................................................................ 164

Örnek Olay-1.................................................................................................. 164

Örnek Olay-2.................................................................................................. 165

Örnek Olay-3.................................................................................................. 168

Örnek Olay-4.................................................................................................. 170

Örnek Olay-5.................................................................................................. 171

Örnek Olay-6.................................................................................................. 173

VI- İMAL EDİLEN EMTİANIN DEĞERLEMESİ................................................................. 178

A- YASAL DÜZENLEME (V.U.K MADDE-275)............................................................ 178

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 178

1- İptidai Mal ve Hammadde Bedeli....................................................................... 178

2- İşçilik Bedelleri..................................................................................................... 178

3- Genel İmal Giderleri............................................................................................ 179

4- Genel İdare Giderleri.......................................................................................... 179

5- Ambalaj Giderleri................................................................................................ 180

6- Kıdem Tazminatları............................................................................................. 180

C- ÖRNEK OLAY............................................................................................................ 181

D- TMS/TFRS STANDARDINDA İMAL EDİLEN EMTİANIN DEĞERLEMESİ (TMS- 2 UYGULAMASI)           183

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 183

2- Örnek Olaylar....................................................................................................... 184

Örnek Olay-1.................................................................................................. 184

Örnek Olay-2.................................................................................................. 187

VII- TARIM ÜRÜNLERİNİN VE HAYVANLARIN DEĞERLEMESİ................................... 190

A- YASAL DÜZENLEME- ZİRAİ MAHSULLER (V.U.K. MADDE- 276)..................... 190

B- YASAL DÜZENLEME- HAYVANLAR (V.U.K. MADDE-277)................................. 190

C- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 190

1- Zirai Mahsuller .................................................................................................... 190

2- Hayvanlar.............................................................................................................. 191

D- TMS/TFRS’DE TARIM VE HAYVANSAL ÜRÜNLERİN DEĞERLEMESİ (TMS-41) 192

*Muhasebeleştirme ve Ölçüm..................................................................... 193

Canlı Varlıkların ve Canlı Varlıklardan Elde Edilen Tarımsal Ürünlerin Muhasebeleştirme Kriterleri 193

a) Varlığın işletmenin kontrolünde bulunması.............................................. 193

b) Varlıktan işletmeye ekonomik fayda girişinin muhtemel olması............ 193

c) Varlığın gerçeğe uygun değerinin veya maliyetinin güvenilir olarak ölçülebilmesi           193

Örnek Olay..................................................................................................... 193

VIII- KIYMETİ DÜŞEN MALLAR (Madde-278).................................................................. 197

A- YASAL DÜZENLEME................................................................................................ 197

B- GENEL AÇIKLAMALAR ........................................................................................... 197

1- Emsal Bedeli ve Emsal Bedelinin Tespiti......................................................... 197

*Emsal Bedeli ve Emsal Ücret; (V.U.K. Madde- 267)................................. 197

*Değerleme Günü........................................................................................... 200

*Takdir Komisyonuna Başvurulmaması Durumu........................................ 200

*Değeri Düşen Mallarda Emsal Bedelinin Tespiti........................................ 201

2- Normal Fireler İle Hurda, Döküntü ve Iskartaların Değerlemesi.................. 202

a) Normal Firelerin Durumu............................................................................ 202

b) Hurda, Döküntü ve İmalat Artıklarının Durumu....................................... 202

c) Çalınan veya Kaybolan Malların Durumu.................................................. 203

*Çalınan ve Kaybolan Emtialarda K.D.V’nin Durumu.................................. 204

Örnek Olay-1.................................................................................................. 205

C- DEĞERİ DÜŞEN EMTİANIN DEĞERLEMESİNE İLİŞKİN ÖRNEK OLAY.......... 206

Örnek Olay-1.................................................................................................. 206

D- TMS/TFRS STANDARDINDA STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ (TMS-2 UYGULAMASI) 209

Örnek Olay-1.................................................................................................. 210

IX- MENKUL KIYMETLER (Madde- 279)........................................................................... 212

A- YASAL DÜZENLEME................................................................................................ 212

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 212

1- 4369 Sayılı Yasa İle Getirilen Değişiklikten Önce Menkul Kıymetlerin Değerlemesi             213

2- 4369 Sayılı Yasa İle Getirilen Değişiklik Hakkında Genel Açıklamalar ........ 214

3- Menkul Kıymet Türleri........................................................................................ 215

C- MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEME İŞLEMLERİ............................................ 216

1- Alış Bedeli İle Değerlenen Menkul Kıymetler.................................................. 217

a) Hisse Senetleri.............................................................................................. 217

Örnek Olay-1.................................................................................................. 217

aa) Bedelsiz Edinilen Hisse Senetleri....................................................... 218

i- Kar Yedeklerinin Sermayeye Eklenmesi Nedeniyle Edinilen Hisse Senetleri   219

Örnek Olay..................................................................................................... 219

ii- Sermaye Yedeklerinin Sermayeye Eklenmesi Nedeniyle Edinilen Hisse Senetleri         221

Örnek Olay..................................................................................................... 222

bb) Hisse Senetleri Kupon Bedellerinin Durumu................................... 222

cc) İştirak Hisselerinin Değerlemesi.......................................................... 223

dd) Yatırım Fonu Katılma Belgelerinin Değerlemesi.............................. 223

ee) Kar-Zarar Ortaklığı Belgelerinin Değerlemesi................................... 224

ff) Alış Bedelleri Farklı Olan Aynı Neviden Menkul Kıymetlerin Değerlemesi 225

2- Borsa Rayici İle Değerlenen Menkul Kıymetler (Devlet Tahvili, Hazine Bonoları, Aracı Kuruluş Varantları ve Borsa Yatırım Fonları)................................................................................................... 225

Örnek Olay-1.................................................................................................. 226

3- Dönem Sonuna Kadar Kıst Getirisi Hesaplanmak Suretiyle Değeri Tespit Edilecek Menkul Kıymetler           227

Örnek Olay-1.................................................................................................. 227

Örnek Olay-2.................................................................................................. 228

Örnek Olay-3 (Euro Bondların Değerlemesi)............................................... 229

4- Repo, Ters Repo İşlemlerinde Değerleme....................................................... 231

D- TMS /TFRS’YE GÖRE MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ (TFRS/TMS-9) 232

1- Hisse Senetleri..................................................................................................... 232

Örnek Olay-1.................................................................................................. 232

a) Bedelsiz Hisse Senetleri.............................................................................. 234

Örnek Olay-2.................................................................................................. 234

b) İştirak Hisselerinin Değerlemesi (TMS- 28) ............................................. 235

Örnek Olay- 3................................................................................................. 236

2- Yatırım Fonu Katılma Belgelerinin Değerlemesi (TMS-9 Uygulaması)....... 238

a) Fon Portföyünün En Az Yüzde 51’i Türkiye’de Kurulmuş Bulunan Şirketlerin Hisse Senetlerinden Oluşan Yatırım Fonu Katılma Belgeleri ............................................................................... 238

b) Menkul Kıymet Niteliğine Sahip Olan ve Hisse Senedi Fonu Dışında Kalan Yatırım Fonlarının Katılma Belgeleri  239

c) Menkul Kıymet Niteliğine Sahip Olan ve Borsa Yatırım Fonu Dışında Kalan Yatırım Fonu Katılma Belgeleri          239

*Kıst getiri ile değerlemesi mümkün olanlar................................................ 239

*Kıst getiri ile değerlemesi mümkün olmayanlar......................................... 239

Örnek Olay- 4................................................................................................. 240

3- Hazine Bonosu, Devlet Tahvili ve Özel Sektör Tahvillerinin Değerlemesi (TFRS-9 Uygulaması)       241

Örnek Olaylar................................................................................................. 242

*Hazine Bonosuna İlişkin Örnek Olay.......................................................... 242

*Devlet Tahviline İlişkin Örnek Olay............................................................. 243

*Kuponsuz Özel Sektör Tahviline İlişkin Örnek Olay.................................. 245

4- Kar- Zarar Ortaklığı Belgelerinin TFRS/TMS Göre Değerlemesi (TFRS-9) 247

Örnek Olay..................................................................................................... 248

X- YABANCI PARALAR (Madde- 280)............................................................................... 249

A- YASAL DÜZENLEME ............................................................................................... 249

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 249

C- ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR........................................................................... 250

1- Döviz Cinsinden Avansların Değerlemesi ...................................................... 250

2- Döviz Cinsinden Düzenlenmiş Senetlerde Reeskont.................................... 252

D- ÖRNEK OLAYLAR..................................................................................................... 252

Örnek Olay-1 (Bankadaki ve Kasadaki Efektif Dövizin Değerlemesi)....... 252

Örnek Olay-2 (Verilen ve Alınan Avansların Değerlemesi)........................ 254

Örnek Olay-3 (Döviz Cinsinden Düzenlenmiş Senetlerde Reeskont) ....... 256

E- YABANCI PARALARIN TFRS/TMS’YE GÖRE RAPORLANMASI (TFRS- 9)..... 257

1- Genel Açıklama.................................................................................................... 257

2- Kasadaki Dövizin Değerlemesi.......................................................................... 258

Örnek Olay-1 (Kasadaki Döviz).................................................................... 258

3- Bankadaki Dövizlerin Değerlemesi................................................................... 260

XI- ALACAKLAR VE BORÇLAR (V.U.K. Madde 281- 285).............................................. 261

A- YASAL DÜZENLEMELER ....................................................................................... 261

1- Alacaklar (V.U.K. Madde- 281)........................................................................... 261

2- Borçlar (V.U.K. Madde- 285).............................................................................. 261

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 261

1- Vadeli Mevduat İle Vadesi Ertesi Hesap Döneminde Biten Kredilerin Hesap Dönemi Sonuna Kadar Tahakkuk Eden Faizin Gelir/Gider Kaydedilmesi ve Tevkif Edilen Verginin Durumu.................... 262

2- Senede Bağlı Alacak ve Borçlarda Reeskont ................................................. 263

a) Reeskont Ayrılması Şartları........................................................................ 263

b) Reeskont İşlemine Tabi Tutulacak Senetler ve Vadeli Çeklerin Durumu 264

c) Teminata Verilen Alacak Senetlerinde Reeskont Uygulaması............... 264

d) Hatır Senetlerinin Reeskonta Tabi Tutulup, Tutulmayacağı.................. 266

e) Alacak Senetlerinde K.D.V. Dahil Tutarı Üzerinden Reeskont Ayrılması 266

f) Tahsili Şüpheli Duruma Düşen Alacaklarda Reeskont............................ 266

g) Avans Niteliğindeki Alacak Senetlerinde Reeskont................................. 266

h) Reeskont İşleminde Senet Üzerinde Faiz Oranı Bulunmaması Halinde, Senedin Dayanağı Olan Satış (veya Alış) Faturasında Yer Alan Oran Dikkate Alınabilir mi?.................................. 267

i) Reeskont Tutarının Hesaplanması ve Muhasebe Kayıtları...................... 268

aa) Reeskont Faizi........................................................................................ 268

bb) Reeskont Hesaplama Yöntemi............................................................ 268

C- TMS/TFRS’YE GÖRE BORÇ VE ALACAK SENETLERİNİN REESKONTU....... 269

1- Alacak Senetleri................................................................................................... 270

Örnek Olay-1.................................................................................................. 270

2- Borç Senetleri...................................................................................................... 273

Örnek Olay-2.................................................................................................. 273

XII- İLK TESİS VE TAAZZUV GİDERLERİ, PEŞTEMALLIKLAR VE İTFASI  (V.U.K Madde 282- 326) 276

A- YASAL DÜZENLEMELER........................................................................................ 276

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 276

1- İlk Tesis ve Taazzuv Giderlerinin Kapsamı...................................................... 276

2- İşletmenin Kuruluşu Sırasında Yapılan Kuruluş Giderleri........................... 276

3- Faaliyeti Devam Eden İşletmelerde Kuruluş Giderleri................................... 277

4- Örgütlenme Giderleri......................................................................................... 277

5- Özellik Arz Eden Durumlar................................................................................ 278

a) Kuruluş Döneminin Tayini........................................................................... 278

b) Tecrübe İmalatı Giderlerinin Aktifleştirilip, Aktifleştirilmeyeceği......... 278

c) Kısmi Aktifleştirmenin Mümkün Olup, Olmadığı..................................... 278

d) İlk Kuruluş ve Örgütlenme Giderlerinin Aktifleştirilmesi Halinde, Arızi Karların Durumu           279

e) Faaliyetine Devam Eden İşletmelerde Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri 279

f) Kuruluş ve Örgütlenme Giderlerinin Aktifleştirilmesinin Sadece Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Mümkün Olduğu......................................................................................................................... 280

C- İLK TESİS VE TAAZZUV GİDERLERİNİN VE PEŞTAMALLIKLARIN AMORTİSMANI 280

D- PEŞTAMALLIKLARIN DEĞERLEMESİ.................................................................. 280

E- İLK TESİS VE TAAZZUV GİDERLERİ VE ŞEREFİYENİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ               281

1- İlk Tesis ve Taazzuv Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi............................... 281

Örnek Olay-1.................................................................................................. 281

2- Peştamallıkların (Şerefiyenin) Muhasebeleştirilmesi ................................... 282

Örnek Olay-1.................................................................................................. 282

F- İLK TESİS VE TAAZZUV GİDERLERİNİN VE ŞEREFİYENİN TFRS/TMS STANDARDINA (TMS- 38) GÖRE DEĞERLEMESİ VE RAPORLANMASI............................................................................................... 283

1- İlk Tesis ve Taazzuv Giderlerin Değerlemesi ................................................. 283

2- Şerefiye................................................................................................................. 284

*Şerefiyenin Ölçülmesinde İşlem Maliyetlerinin Durumu .......................... 285

*Şerefiyenin İtfası........................................................................................... 285

*Negatif Şerefiye............................................................................................ 286

Örnek Olay-2 ................................................................................................. 286

XIII- AKTİF GEÇİCİ HESAPLAR VE PASİF GEÇİCİ HESAPLAR (V.U.K. Madde 283- 287)    287

A- YASAL DÜZENLEMELER........................................................................................ 287

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 287

1- Aktif Geçici Hesap Kıymetleri............................................................................ 287

*Peşin Ödenen Giderler................................................................................. 288

*Henüz Tahsil Edilmemiş Hasılat................................................................. 288      

*Ödenmeyen S.G.K. Primlerin Durumu....................................................... 288

*Zirai İşletmelerde Henüz Hasadı Gerçekleştirilmemiş Ürünler İçin Yapılan Giderler         289

*Ciro Primleri ................................................................................................ 290

2- Pasif Geçici Hesap Kıymetleri........................................................................... 290

C- ÖRNEK OLAYLAR..................................................................................................... 291

1- Aktif Geçici Hesaplara İlişkin Örnek Olaylar................................................... 291

Örnek Olay-1.................................................................................................. 291

Örnek Olay-2.................................................................................................. 292

2- Pasif Geçici Hesaplara İlişkin Örnek Olaylar................................................... 292

Örnek Olay-1.................................................................................................. 292

Örnek Olay-2.................................................................................................. 293

D- AKTİF GEÇİCİ HESAPLAR VE PASİF GEÇİCİ HESAPLARIN TFRS/TMS’DE DURUMU            294

1- Aktif Geçici Hesaplara İlişkin Örnek Olayların TFRS/TMS Açısından Değerlendirilmesi     295

Örnek Olay-1.................................................................................................. 295

Örnek Olay-2.................................................................................................. 295

2- Pasif Geçici Hesaplara İlişkin Örnek Olayların TFRS/TMS Açısından Değerlendirilmesi    297

Örnek Olay-1.................................................................................................. 297

Örnek Olay-2.................................................................................................. 298

XIV- KASA MEVCUDU VE TAHVİLLER; (V.U.K Madde-284, 286)................................. 298

A- YASAL DÜZENLEMELER ....................................................................................... 298

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 298

1- Kasa Mevcudu..................................................................................................... 298

2- İhraç Edilen Tahviller ......................................................................................... 299

C- KASA VE İHRAÇ EDİLEN TAHVİLLERİN TFRS/TMS STANDARTLARI AÇISINDAN DEĞERLEMESİ      300

1- Kasa....................................................................................................................... 300

2- İhraç Edilen Tahviller.......................................................................................... 301

Örnek Olay-1.................................................................................................. 301

Örnek Olay-2.................................................................................................. 303

XV- KARŞILIKLAR (V.U.K Madde-288) ............................................................................ 305

A- YASAL DÜZENLEME................................................................................................ 305

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 305

C- ÖRNEK OLAYLAR .................................................................................................... 306

1- Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlere İlişkin Örnek Olay.............................. 306

2- Yasal Sayılan Giderlere İlişkin Örnek Olay...................................................... 307

D- TFRS/TMS STANDARDINA GÖRE KARŞILIKLAR (TMS- 37)............................. 308

1- Genel Açıklamalar ve Tanımlar.......................................................................... 308

2- Karşılıkların Finansal Tablolara Yansıtılması Şartları .................................. 309

3- Vergi Mevzuatı İle Karşılaştırma....................................................................... 311

4- Örnek Olaylar....................................................................................................... 314

Örnek Olay-1.................................................................................................. 314

Örnek Olay-2.................................................................................................. 315

          *Kıdem Tazminatı Karşılığı....................................................................................... 316

Örnek Olay-3.................................................................................................. 318

XVI- FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE DEĞERLEME (V.U.K. Mükerrer Madde-290)                320

A- YASAL DÜZENLEME................................................................................................ 320

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 322

1- Finansal Kiralama Sayılan İşlemler................................................................... 322

a) İktisadi Kıymetin Mülkiyetinin Kira Süresi Sonunda Kiracıya Devredilmesi    323

b) Kiracıya Kira Süresi Sonunda İktisadi Kıymeti Rayiç Bedelinden Düşük Bir Bedelle Satın Alma Hakkı Tanınması......................................................................................................................... 323

c) Kiralama Süresinin, İktisadi Kıymetin Ekonomik Ömrünün %80’inden Daha Büyük Bir Bölümünü Kapsaması     323

d) Sözleşmeye Göre Yapılacak Kira Ödemelerinin, Bugünkü Değerlerinin Toplamının, İktisadi Kıymetin Rayiç Bedelinin %90’ından Daha Büyük Bir Değeri Oluşturması.......................................... 323

2- V.U.K’na Göre Taşınmazlarda Finansal Kiralama.......................................... 324

3- Finansal Kiralamaya Konu İktisadin Kıymetin Aktifleştirilmesi, Değerlemesi ve Amortismana Tabi Tutulması             324

a) Kiralayana İlişkin Düzenlemeler.................................................................. 324

aa) Kira Ödemelerinin Aktifleştirilmesi..................................................... 324

bb) İktisadi Kıymetin Değerlemesi............................................................. 324

cc) Gelecek Dönemlere Ait Faiz Gelirleri.................................................. 325

b) Kiracıya İlişkin Düzenlemeler...................................................................... 325

aa) Değerleme Tutarının Saptanması....................................................... 325

bb) Amortisman Uygulaması..................................................................... 325

cc) Anapara ve Faiz Giderlerinin Ayrılması ............................................ 326

dd) Yurtdışına Ödenen Kira Giderleri Üzerinden Yapılacak Vergi Kesintisi (Stopaj)   326

4- Finansal Kiralamada Faiz ve Kur Farklarının Durumu.................................. 326

C- ÖRNEK OLAYLAR (FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİ MUHASEBE KAYITLARI)     327

Örnek Olay-1.................................................................................................. 328

Örnek Olay-2.................................................................................................. 333

Örnek Olay-3 (Döviz cinsinden finansal kiralama işlemine örnek)............ 337

D- FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN, BİLANÇO ESASI DIŞINDA DEFTER TUTANLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE İDARENİN GÖRÜŞÜ.......................................................................................... 344

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 344

2- İdarenin Görüşü.................................................................................................. 345

3- Örnek Olay........................................................................................................... 346

E- TFRS/TMS’YE GÖRE FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN DEĞERLEMESİ 349

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 349

a) Kiralama Süresinin Başlangıcı ve Kiralama Sözleşmesinin Başlangıcı 350

b) Asgari Kira Ödemesi.................................................................................... 350

c) Yararlı Ekonomik Ömür ve Yararlı Ömür ................................................ 350

d) Gerçeğe Uygun Değer (Rayiç Değer)........................................................ 351

e) Kiralama Konusu Varlığın Garanti Edilmiş Hurda (Kalıntı) Değeri....... 351

f) Garanti Edilmemiş Hurda Değer................................................................. 351

g) Kira Ödemelerinin Bugünkü Değeri.......................................................... 351

h) Finansal Kiralamaya İlişkin Başlangıç Doğrudan (Direkt) Maliyetler.... 351

ı) Finansal Kiralama İle İlgili Dipnotlar........................................................... 352

2- Kiracı ve Kiralayan Olarak İlk Muhasebeleştirme........................................... 353

a) Kiracı İçin İlk Muhasebeleştirme................................................................. 353

Örnek Olay-1.................................................................................................. 353

b) Kiralayan Açısından Muhasebeleştirme ................................................... 354

3- Örnek Olaylar....................................................................................................... 355

Örnek Olay-1.................................................................................................. 355

XVII- ENFLASYON DÜZELTMESİ VE YENİDEN DEĞERLEME ORANI (V.U.K. Mükerrer madde-298, Geçici madde-25)             358

A- YASAL DÜZENLEMELER........................................................................................ 358

1- Mükerrer Madde- 298......................................................................................... 358

2- Geçici Madde- 25................................................................................................. 363

B- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 365

C- TEMEL KAVRAMLAR VE UYGULANMASI............................................................ 367

1- Enflasyon Düzeltmesine Tabi Olanlar ............................................................. 367

2- Enflasyon Düzeltmesi Yapılacak Dönem......................................................... 367

3- Enflasyon Düzeltmesini Sona Erdiren Şartlar............................................... 368

4- Enflasyon Düzeltmesi Yapılacak Mali Tablolar............................................... 369

5- Enflasyon Düzeltmesinde Yer Alan Kavramlar ve Açıklamalar.................... 370

a) Parasal ve Parasal Olmayan Kalemler....................................................... 370

b) Uygulanacak Düzeltme Katsayıları............................................................. 371

c) Parasal Olmayan Kıymetlerin Enflasyon Düzeltmesinde Dikkate Alınacak Tutarlar      371

Örnek Olay..................................................................................................... 371

aa) Vergi Usul Kanununun Değerleme Hükümlerine Göre Bulunan Tutarlardan Düşülecek Tutarlar      372

i) Reel Olmayan Finansman Maliyetinin Mahiyeti....................................... 372

Örnek Olay..................................................................................................... 372

ii) Reel Olmayan Finansman Maliyeti İhtiva Edebilen Kıymetler............... 373

bb) 1.1.2004 Tarihinden Önce Ayrılmış ve Sermayeye İlave Edilmiş Olan Yeniden Değerleme Değer Artış Fonu Gibi Fonlar ..................................................................................................... 373

d) Özellik Arz Eden Düzeltmeler..................................................................... 374

1- Menkul Kıymetler................................................................................................ 374

a) Hisse Senetlerinin Düzeltilmesi.................................................................. 375

aa) Borsada İşlem Görmeyenler................................................................ 375

bb) Borsada İşlem Gören Hisse Senetleri................................................ 376

cc) Bedelsiz Alınan Hisse Senetlerinin Düzeltilmesi.............................. 376

dd) İştirakler ................................................................................................ 377

ee) Düzeltme Yapılmayacak Menkul Kıymetler veya Mali Duran Varlıklar 377

*Tahvil ve Bonolar.......................................................................................... 377

*Repo ve Ters Repo İşlemleri....................................................................... 378

2- Stoklar.................................................................................................................. 378

a) Basit Ortalama Yöntemi............................................................................... 378

b) Stok Devir Hızı Yöntemi ............................................................................. 379

3- Birikmiş Amortismanların Düzeltilmesi .......................................................... 379

Örnek Olay..................................................................................................... 380

4- Düzeltmeye Tabi Tutulan Kıymetlerin Elden Çıkarılması.............................. 380

Örnek Olay-1.................................................................................................. 380

Örnek Olay-2.................................................................................................. 381

5- Enflasyon Düzeltmesi Uygulanmayan Bir Hesap Döneminden Sonra, Enflasyon Düzeltme Şartlarının Yeniden Oluşması.............................................................................................................. 381

D- ENFLASYON DÜZELTMESİ GÜNDEME GELDİĞİNDE, MÜKELLEFLER TARAFINDAN GÖZÖNÜNDE BULUNDURMASI GEREKEN YARGI KARARLARI (VERGİ MAHKEMESİ KARARI- DANIŞTAY KARARI) VE KARARLARA İLİŞKİN YAZILMIŞ MAKALELER............................................................................................................ 382

1- Vergi Mahkemesi Kararına İlişkin Makalemiz................................................. 382

2- Danıştay Kararına İlişkin Makalemiz................................................................. 387

 

DOKUZUNCU BÖLÜM

AMORTİSMANLAR

 

I- MEVCUTLARDA AMORTİSMAN ................................................................................... 391

A- AMORTİSMAN MEVZUU  (V.U.K. Madde- 313) .................................................... 391

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 391

2- Amortisman Ayırmak İçin Gerekli Yasal Şartlar............................................. 391

a) İşletmede Bir Yıldan Fazla Kullanılması.................................................... 391

b) Yıpranmaya, Aşınmaya veya Kıymetten Düşmeye Maruz Bulunması.. 391

*Boş Arsa ve Arazilerde Amortisman............................................................... 393

*Tablo, Heykel, Sanat Eserlerinde Amortisman............................................... 393

c) Envantere Dahil Olma.................................................................................. 394

d) Değeri Belirli Bir Tutarı Aşmayan Alet, Edevat ve Demirbaşların Amortismanı             397

B- AMORTİSMAN HESAPLARI( V.U.K. Madde- 321) ................................................ 398

1- Genel Açıklama.................................................................................................... 398

2- Amortisman Hesaplama Yöntemleri................................................................ 399

*Direkt Yöntem............................................................................................... 399

Örnek Olay..................................................................................................... 399

*Endirekt Yöntem........................................................................................... 399

C- AMORTİSMAN USULLERİ....................................................................................... 400

1- Normal Amortisman Usulü (V.U.K. Madde- 315)............................................ 400

a) Genel Açıklama.............................................................................................. 400

b) Örnek Olay..................................................................................................... 401

2- Azalan Bakiyeler Usulü (V.U.K Mükerrer Madde- 315).................................. 401

a) Genel Açıklama.............................................................................................. 402

b) Örnek Olay..................................................................................................... 402

3- Madenlerde Amortisman; (V.U.K Madde- 316)............................................... 403 

a) Genel Açıklama.............................................................................................. 403

b) Amortisman Oranının Belirlenmesi........................................................... 404

c) Diğer Hususlar.............................................................................................. 405

aa) Maden İşletmesinde Kuyu, Ocak, Galeri, Yol ve Benzeri Tesislerin Amortismanı  405

bb) Maden İşletmesinde Kullanılan Taşınabilir Sabit Kıymetlerin Amortismanı            405

Örnek Olay..................................................................................................... 406

4- Fevkalade Amortisman; (V.U.K. Madde- 317)................................................. 406

http://www.gib.gov.tr/clear.gifa) Genel Açıklama.............................................................................................. 406

b) Fevkalade Amortisman Uygulaması Yapılabilecek Haller....................... 407

aa) Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin Doğal Afetler Nedeniyle Değer Kaybına Uğraması  407

bb) Teknolojik Gelişmeler Nedeniyle Fevkalade Amortisman Uygulaması     408

cc) Cebri Çalışma Nedeniyle Fevkalade Amortisman Uygulaması....... 409

c) Fevkalade Amortisman Ayrılmasında Özellik Arz Eden Durumlar....... 410

aa) Fevkalade Amortismandan Sonra Kalan Bakiyenin İtfası............... 410

Örnek Olay..................................................................................................... 410

bb) Arıza ve Kaza Neticesinde Kıymetini Kaybeden Makinelerin Durumu 412

cc) Sigortadan Tazminat Alınması Hali.................................................... 412

Örnek Olay..................................................................................................... 413

dd) Afet Yüzünden Değer Kaybına Uğrayan Sabit Kıymet İçin Önceki Yıllarda Amortisman Ayrılmamış veya Düşük Nispetle Amortisman Ayrılması........................................................... 414

ee)  Fevkalade Amortismana İlişkin Örnek Özelgeler............................. 414

D-  AMORTİSMAN USULÜNÜ SEÇME BAKIMINDAN (V.U.K. Mükerrer Madde- 320) 415

1- Genel Açıklama ................................................................................................... 416

2- Azalan Bakiyeler Usulünü Seçmiş Bir Mükellefin, Hangi Yılda Normal Amortisman Usulüne Geçmesi Vergi Yönünden Avantajlıdır?........................................................................................................ 416

3- Yayımlanmış Bir Makale..................................................................................... 417

E- AMORTİSMAN UYGULAMA SÜRESİ..................................................................... 420

a- Nispet Bakımından..................................................................................... 420

b- Süre Bakımından....................................................................................... 420

1- Genel Açıklama.................................................................................................... 420

2- Amortismanın Herhangi Bir Yıl Ayrılmaması veya Eksik Ayrılması............ 421

3- İktisadi Kıymetin Değerini ve Ömrünü Artıran Giderler................................ 422

4- Gayrimenkullerde Maliyete Eklenen Giderlerin İtfası ................................... 422

5- Kıst Amortisman Uygulaması ........................................................................... 423

Örnek Olay-1 (Normal Amortisman Usulünde Kıst Uygulaması)............... 423

Örnek Olay- 2 (Azalan Bakiyeler Usulünde Kıst uygulaması).................... 424

F- GAYRİ MADDİ HAKLAR............................................................................................ 434

1- Lisans ve Bilgisayar Yazılım Programları....................................................... 435

2- Franchise Ödemeleri ......................................................................................... 436

3- Sinema Filmlerinde Amortisman Uygulaması................................................ 437

G-  AMORTİSMAN UYGULAMASINDA ÖZELLİK ARZ EDEN HUSUSLAR............ 438

1- Amortisman Süresi Dolmadan Hurdaya Ayrılan İktisadi Kıymetlerin Durumu..... 438

Örnek Olay..................................................................................................... 438

2- Faaliyetin Durdurulması Halinde Amortisman............................................... 439

Örnek Olay..................................................................................................... 440

3-  Devir Halinde Amortisman Uygulaması ......................................................... 442

Örnek Olay..................................................................................................... 443

4- Ferdi Bir İşletmenin Sermaye Şirketince Devralınması ................................ 443

5- Birleşme Halinde Amortisman.......................................................................... 444

6- Tam Bölünme ve Kısmi Bölünme Halinde Kıst Amortisman Uygulaması... 444

7- Satış Yılında Amortisman Ayrılabilir mi? ....................................................... 445

8- Dar Mükellef Kurumların Belirli Bir İşle İlgili Olarak Türkiye’ye Getirdiği İktisadi Kıymetler              452

II- AMORTİSMANA TABİ MALLARIN SATILMASI VE YENİLEME FONU UYGULAMASI  (V.U.K. madde- 328)                453

A- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 453

B- UYGULAMA ESASLARI........................................................................................... 453

C- YENİLEME FONUNUN OLUŞTURULMASI VE UYGULANMASI......................... 455

1- Geçici Vergi Dönemlerinde Fonun Uygulanması .......................................... 456

2- Aynı Yıl İçinde Yeni Bir Amortismana Tabi İktisadi Kıymetin Alınması Durumunda Yenileme Fonunun Uygulanması............................................................................................................................... 456

*Gelir İdaresinin Görüşü................................................................................ 456

*Fonun Oluşturulduğu Hesap Döneminde Sabit Kıymet Satın Alınması Halinde de, Fon Uygulaması Geçerlidir Görüşü....................................................................................................................... 457

*Görüşümüz................................................................................................... 458

Örnek Olay..................................................................................................... 458

D- İŞİN TERK, İŞLETMENİN DEVRİ VEYA TASFİYESİ DURUMLARINDA YENİLEME FONU UYGULAMASI             460

*Ölüm Halinde Yenileme Fonunun Durumu................................................. 460

*1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğindeki Düzenleme................. 460

*Kurumlarda Birleşme ve Devir Halinde Yenileme Fonu............................ 460

*Kurumlarda Nevi (Tür) Değişikliği Halinde Yenileme Fonu Uygulaması.. 462

III- AMORTİSMANA TABİ MALLARIN SİGORTA TAZMİNATI (V.U.K. Madde-329)..... 462

A- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 462

IV- SABİT KIYMET YENİLEME FONU İLE İLGİLİ ÖRNEK OLAYLAR.......................... 464

Örnek Olay-1.................................................................................................. 464

Örnek Olay-2.................................................................................................. 466

Örnek Olay-3 (Geçmiş Yıllarda Amortisman Ayrılmayan veya Eksik Amortisman Ayrılan Sabit Kıymetin Satışı İle İlgili Olarak Yenileme Fonu)......................................................... 469

V- TFRS/TMS’DE AMORTİSMAN AYRILMASI (TMS-16 STANDARDINDA UYGULAMA)     472

A- GENEL AÇIKLAMALAR............................................................................................ 472

*Amortismana Tabi Tutar ve Amortisman Dönemi................................. 472

*Amortisman Yöntemleri ........................................................................... 473

a- Doğrusal Amortisman Yöntemi (Normal Amortisman)........................... 473

b- Azalan Bakiyeler Yöntemi......................................................................... 473

c- Üretim Miktarı Yöntemi............................................................................. 473

B- V.U.K. İLE TFRS/TMS-16 STANDARDINDA AMORTİSMAN AYIRMANIN KARŞILAŞTIRILMASI              474

C- ÖRNEK OLAYLAR..................................................................................................... 475

Örnek Olay-1.................................................................................................. 475

Örnek Olay-2 (Maddi Duran Varlığı Parçalara Ayırarak Amortisman Ayırma)..... 476

Örnek Olay-3 (Üretim Miktarına Göre Amortisman Ayırma)...................... 478

Örnek Olay-4 (Azalan Bakiyeler Usulüne Göre Amortisman) ................... 480

Örnek Olay-5 (Maddi Duran Varlığın Kredi İle Alınması)............................ 482

VI- ALACAKLARDA VE SERMAYEDE AMORTİSMAN.................................................. 486

A- DEĞERSİZ ALACAKLAR (V.U.K. Madde- 322)...................................................... 486

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 486

*Değersiz Alacak Yazabilecek Olan Mükellefler......................................... 486

*Değersiz Alacak Yazmanın Şartları............................................................ 486

*İflas Takibi Neticesinde Düzenlenen Aciz Vesikası................................... 487

*Değersiz Alacak Yazma Zamanı................................................................. 488

2- Yayınlanmış Bir Makale...................................................................................... 489

“Arsa Sahibinden, Daire Teslimlerinde Tahsil Edilmek Durumunda Bulunulan K.D.V’nin, Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesine Göre Tahsil Edilmemesi, K.D.V’yi Değersiz Alacak Kılar mı?’’............... 489

3- Danıştay Kararları ve Özelgeler........................................................................ 495

a) Özelgeler........................................................................................................ 495

b) Danıştay Kararları ........................................................................................ 497

4- Örnek Olay........................................................................................................... 497

5- TFRS/ TMS Standardında Değersiz Alacaklar (TFRS-9) .............................. 498

Örnek Olay-1.................................................................................................. 499

B- ŞÜPHELİ ALACAKLAR( V.U.K. Madde- 323) ......................................................... 499

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 500

*Alacak Ticari ve Zirai Bir Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İle İlgili Olmalıdır               500

*Alacak Dava veya İcra Safhasında Bulunmalı veya Alacak Dava ve İcra Takibine Değmeyecek Derecede Küçük Olmalıdır...................................................................................................................... 501

*Karşılık, Teminatsız Kalan Kısım İçin Ayrılır............................................. 502

*Bilanço Esasında Defter Tutulması ve Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılacak Tutar                505

2- Şüpheli Alacaklar Karşılığı Ayrılmasında Özellik Arz Eden Durumlar........ 505

*Geçici Vergi Dönemlerinde Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılması............... 505

*Karşılığın Ayrılacağı Dönem........................................................................ 506

*Kamu Kuruluşlarından Olan Alacaklar, Şüpheli Alacak Uygulaması Açısından Teminatlı Alacak Olarak Değerlendirilip, Değerlendirilmeyeceği................................................................................. 506

*Holding ve Bağlı Kuruluşlar Arasındaki Alacaklar ve Şüpheli Alacak Uygulaması             508

*Konkordato Halinde Şüpheli Alacak Karşılığı Uygulaması........................ 508

*İflas Halinde Şüpheli Alacak Karşılığı Uygulaması.................................... 509

*İflas Ertelemesi Hükümleri Kapsamında Dava ve İcra Takibine Konu Edilemeyen Alacaklar Hakkında Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılıp, Ayrılmayacağı.................................................................. 511

*Yurt Dışından Olan Alacaklar...................................................................... 513

3- Konuya İlişkin Özelgeler.................................................................................... 513

*Alacağın Döviz Cinsinden Bir Alacak Olması Durumunda, Kur Farkı İçin Karşılık Ayrılabilir           514

Örnek Olay- 1................................................................................................. 514

Örnek Olay- 2................................................................................................. 516

*Hesaplanan Katma Değer Vergisi İçin Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılıp, Ayrılmayacağı     517

*Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılmadan Önce, Alacak Değersiz Alacak Olarak Nitelendirilerek Zarar Olarak Dikkate Alınamaz....................................................................................................................... 518

4- Konuya İlişkin Danıştay Kararları .................................................................... 518

5- Örnek Olaylar....................................................................................................... 520

Örnek Olay- 1................................................................................................. 520

Örnek Olay- 2................................................................................................. 522

6- TFRS/TMS Standardında Şüpheli Alacaklar (TFRS-9, TMS-39).................. 524

a) Genel Açıklamalar......................................................................................... 524

b) Vergi Usul Kanunu İle TFRS/TMS’nin Karşılaştırılması ........................ 525

c) Örnek Olay..................................................................................................... 526

C- VAZGEÇİLEN ALACAKLAR (V.U.K. Madde- 324).................................................. 530

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 530

*Konkordato veya Sulh Yoluyla Vazgeçilen Alacaklar Borçlunun Defterlerinde Özel Bir Karşılık Hesabına Alınmalıdır  530

*Vazgeçilen Alacağın Özel Karşılık Hesabında Bekletilme Süresi Üç Yıldır 531

*Özel Karşılık Hesabının Muhteviyatı Alacaktan Vazgeçildiği Yılın Sonundan Başlayarak Üç Yıl İçinde Zararla İtfa Edilmediği Takdirde Kar Hesabına Naklolunur............................................................. 531

2- Vazgeçilen Alacak Uygulamasına İlişkin Özel Durumlar .............................. 532

*Vazgeçilen Alacağın Belgelenmesi............................................................. 532

*Vazgeçilen Alacaktan Bekleme Süresi İçinde Geçmiş Yıl Zararı Mahsup Edilemez         534

*Geçici Vergi Uygulamasında Vazgeçilen Alacaklar.................................. 534

*İşin Terki, Devir ve Veraset Yoluyla İntikalde Bekleme Süresi................. 535

3-  Konuya İlişkin Örnek Özelgeler....................................................................... 535

4- Örnek Olaylar....................................................................................................... 536

Örnek Olay-1.................................................................................................. 536

5- TFRS/TMS’de Vazgeçilen Alacaklar (TFRS-9 Uygulaması).......................... 538

a) Genel Açıklamalar ........................................................................................ 538

b) V.U.K. İle Karşılaştırılması .......................................................................... 539

c)  Örnek Olay.................................................................................................... 539

D- SERMAYENİN İTFASI (V.U.K. Madde- 325)........................................................... 540

1- Genel Açıklamalar............................................................................................... 540

*İmtiyaz Sözleşmesi - İmtiyazlı İşletme....................................................... 540

*4446 ve 4493 Sayılı Kanunlar Sonrası Durum............................................ 541

*Bedelsiz Devir.............................................................................................. 542

*Sözleşmede Sermaye İtfasına İlişkin Hüküm Bulunmalıdır...................... 542

2- Amortisman Tutarının Hesaplanması.............................................................. 542

3- İmtiyazlı İşletmelerde Sabit Kıymet Amortismanı ......................................... 543

4- Sermayenin Amortismanına İlişkin Örnek Olay ve Muhasebe Kayıtları..... 544

5- Sermayenin İtfası’ının TFRS/TMS Açısından Değerlendirilmesi................. 546

a) Genel Açıklamalar......................................................................................... 546

b)  İmtiyaz Sözleşmesinin Bedelinin Muhasebeleştirilmesi ve Ölçülmesi 547

c) İmtiyaz Sözleşmesi Gereği, İşletmeci Tarafından Meydana Getirilen ve Maddi Olmayan Duran Varlık Olarak Adlandırılan Varlığın Amortismanı (İtfası).............................................. 549

d) Örnek Olay..................................................................................................... 550

 

KAYNAKÇA........................................................................................................................... 557